حسين بن حسن خوارزمي
580
شرح فصوص الحكم
طلب زيادة در علم ، همان امر است مر امّت او را ، از آن كه فرموده است كه رسول را اسوهء حسنه و قدوهء شما ساختهايم تا پيروى او كنيد ، و به اقتداى او سعادت اهتدى دريابيد . و كدام امر نزد عاقل در اسوه بودن به از طلب زيادهء علم باشد . و لو نبّهنا على المقام السليماني على تمامه لرأيت أمرا يهولك الاطلاع عليه فإن أكثر علماء هذه الطريقة جهلوا حالة سليمان و مكانته و ليس الأمر كما زعموا . و الله الموفق [ 238 - پ ] ) * يعنى : اگر بتمامى مقام سليمانى تنبيه مىكرديم ، هر آينه اطلاع بر آن دشوار بودى و كمال جلال او آشنا و بيگانه را روى نمودى . و بدرستى اكثر علماى اين طريقت عظمت حالت سليمان و جلالت قدر و مكانت او را - چنان كه مىبايد - در نيافتهاند ، و گمان بردهاند كه او تقديم اسم خود بر اسم الله تعالى كرد ، و ملك دنيا خواست و از ديگرى ضنّت نمود . و قدر و مكانت و عظمت و جلالت او عند الله زيادة از آنست كه در حق او گمان مىبرند ، چه او مظهر اسم رحمن است كه جامع اسماء است و مطلوب او ملكى است كه متعلَّق به دنيا نيست . و لهذا ذكر ملك به تنكير تعظيم كرد ، و دنيا نزد حق برابر پرّ پشه اى نيست چنان كه در حديث آمده است . لا جرم امر چنان نيست كه در حق او گمان بردهاند . تمناى منصب سليمانى لايق هر كس نيست و سلوك طريق ملك خاص كه او را است ، به پاى هوس نى . آرى اين سلطنت معنوى را ، رندى بايد ز شهرها تاخته بنياد وجود خود بر انداخته زين گرم روى سوخته [ اى ] ساخته اندر قدمي هر دو جهان بأخته و الله الموفق و الهادي و إليه يرجع المبادي .